L'entre-deux

«ناخودآگاه همچون زبان ساختار یافته است» — به گفتهٔ لاکان (۱۹۵۵)، جهت‌گیری همهٔ عمل ما را تعیین می‌کند. آنچه شما را به رنج می‌آورد، سخن می‌گوید — به شرط آنکه گوشی توانای شنیدن آن وجود داشته باشد. روانکاوی با رویکرد لاکانی در پی محو کردن نشانه نیست، و قصد ندارد شما را با انتظارات دیگری همسو کند. این رویکرد فضایی می‌گشاید تا گفتار شما گسترده شود و آنچه ناآگاهانه در شما کار می‌کند — میل‌ها، تناقض‌ها، وابستگی‌ها — به سخن آید.

نشانه یک خرابی کارکردی نیست که باید حذف شود. نشانه یک شکل‌گیری ناخودآگاه است، تلاشی برای حل تعارضی که آگاهی به‌تنهایی نمی‌تواند بر آن غلبه کند. به‌جای ساکت کردن آن، می‌کوشیم بفهمیم چه می‌گوید از تاریخ شما و از میل شما — نه برای تبیین، بلکه برای آنکه جابه‌جایی‌ای ممکن شود.

روانکاوی یک درمان کوتاه‌مدت نیست. این رویکرد تعهدی پایدار می‌طلبد، اغلب چند جلسه در هفته و گاه چند سال. این بسامد یک ترجیح اداری نیست؛ بلکه ساختاری از خود کار است. این بسامد است که اجازه می‌دهد ناخودآگاه از یک جلسه به جلسهٔ دیگر گسترش یابد، و به تحلیل ژرفای دگرگون‌کنندهٔ آن را می‌بخشد.

در نشانه، در رؤیا، در لغزش زبان — هر جا که چیزی ناخواسته بازمی‌گردد — سوژه‌ای که آگاهی بر آن سلطه ندارد، خود را به گوش می‌رساند. روانکاوی این گفتار را مادهٔ کار خود قرار می‌دهد. روان‌کاو گوش می‌دهد، نقطه‌گذاری می‌کند و تفسیر می‌کند: گوشی توانا به پاسخ به گفتار شما عرضه می‌دارد. در همین رفت‌وبرگشت است که آنچه تاکنون شکلی نیافته بود می‌تواند گفته شود. «هر گفتار خواستار پاسخ است» — لاکان این جمله را در ۱۹۵۳ نوشت؛ تمام تحلیل بر این پاسخ تکیه دارد.